Konkordato Başvurusu Reddedilirse Ne Olur?
Konkordato başvurusu yapmış bir patronun en çok korktuğu cümle genellikle şu oluyor: “Mahkeme reddederse ne olacak?” Bu soruyu bazen başvurudan önce, bazen de komiser raporunun olumsuz geldiği bir akşam telefonda duyuyoruz.
Korkunun sebebi anlaşılır. Aylarca dosya hazırladınız, bağımsız denetim raporu için para ödediniz, alacaklılarla zor görüşmeler yaptınız. Ve bir sabah UYAP’a düşen tek sayfalık bir karar, bütün bu emeği boşa çıkarmış gibi görünüyor. Üstüne bir de “ret gelirse şirket iflas eder” diye bir kulaktan dolma bilgi var.
İşin gerçeği bu kadar siyah beyaz değil. Konkordatoda ret, sürecin hangi aşamasında geldiğine, şirketinizin iflasa tabi olup olmadığına ve ret nedenine göre çok farklı sonuçlar doğurabiliyor. Bazı retler dosyayı birkaç haftalık bir gecikmeyle bırakıyor, bazıları ise gerçekten iflas kapısını aralıyor.
Bu yazıda, 25 yılı aşkın süredir dosyalarda karşılaştığımız ret senaryolarını aşama aşama anlattık: hangi durumda ne olur, hangi süreler işler, itiraz yolu nasıl kullanılır ve ret sonrasında işletme için hâlâ hangi kapılar açıktır. Konkordatonun temel mantığını bilmiyorsanız önce konkordato nedir yazımıza göz atmanızı öneririz.
Kısa Cevap
Konkordato başvurusunun reddedilmesi otomatik olarak iflas anlamına gelmez. Ret, başvuru aşamasında (eksik belge, gider avansı), geçici mühlet sonunda, kesin mühlet içinde (İİK 292) ya da tasdik aşamasında (İİK 308) gelebilir. Her durumda mühletin koruması sona erer ve alacaklılar takiplere devam edebilir. İflas kararı ise ancak borçlu iflasa tabiyse ve kanunda sayılan şartlar varsa gündeme gelir; tasdik aşamasında bunun için ayrıca doğrudan iflas sebebi (örneğin sermaye şirketlerinde borca batıklık) aranır. Ret kararlarına karşı, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için iki haftalık süre içinde istinaf yoluna gidilebilir.
“Ret” Tek Bir An Değil: Dört Farklı Aşama
Patronların en çok sorduğu soruya “duruma göre değişir” diye cevap vermek kimseyi tatmin etmiyor, biliyoruz. Ama konkordatoda ret gerçekten dört ayrı kapıdan gelebiliyor ve her kapının arkasında başka bir oda var. Önce genel tabloya bakalım:
Aşama | Tipik ret nedeni | Olası sonuç |
|---|---|---|
Başvuru | Eksik belge, gider avansının yatırılmaması | Geçici mühlet verilmez, dosya ilerlemez |
Geçici mühlet sonu | Konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması | Kesin mühlet verilmez, talep reddedilir; şartları varsa iflas gündeme gelebilir |
Kesin mühlet içinde | İİK 292’deki haller (başarı ihtimalinin kalmaması, izinsiz işlemler vb.) | Mühlet kaldırılır; iflasa tabi borçluda resen iflas kararı |
Tasdik | Tasdik şartlarının oluşmaması (İİK 305) | Talep reddedilir; iflasa tabi borçluda doğrudan iflas sebebi varsa iflas |
Tablodaki “resen iflas” sonucu yalnızca iflasa tabi borçlular içindir. İflasa tabi olmayan borçlularda İİK 292’nin yalnızca “başarıya ulaşamama” ve “297’ye aykırılık, talimata uymama” halleri uygulanır ve iflas kararı verilmez.
Mühlet sürelerini hatırlatmakta fayda var: Geçici mühlet üç aydır ve iki ay daha uzatılabilir, toplamda beş ayı geçemez (İİK 287). Kesin mühlet bir yıldır; güçlük arz eden hallerde altı aya kadar uzatılabilir (İİK 289). Sürecin tamamını görmek isterseniz başvurudan kesin mühlete adım adım rehberimize bakabilirsiniz.
1. Başvuru Aşamasında Geri Dönen Dosyalar
Bu, sahada en sık gördüğümüz ve büyük ölçüde önlenebilir olan sorundur. İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 286. maddesi, başvuruyla birlikte sunulması gereken belgeleri sayar: konkordato ön projesi, bilanço, gelir tablosu ve nakit akım tablosu gibi finansal tablolar, alacaklıların listesi, iflas halinde alacaklılara ne kalacağını gösteren karşılaştırma tablosu ve bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan rapor bunların başında gelir. Mahkeme, bu belgeler eksiksiz sunulduğunda geçici mühlet verir. Eksik dosya ise koruma kalkanı olmadan ortada kalır.
Gider avansı da benzer bir eşik. Avans, Adalet Bakanlığının yayımladığı Konkordato Gider Avansı Tarifesine göre başvuruyla birlikte yatırılır. Eksik yatırılırsa mahkeme tamamlanması için süre verir; süresinde tamamlanmazsa talep usulden reddedilebilir. Avansın 2026 tarifesindeki karşılıklarını konkordato maliyetlerini anlattığımız yazıda ayrıntılı ele almıştık.
Manisa’da beyaz eşya yan sanayisine sac parça üreten 60 kişilik bir firma, başvuruyu bağımsız denetim raporu tamamlanmadan “nasılsa sonra ekleriz” düşüncesiyle yapmıştı. Kanun, belgeleri eksik bir borçlu başvurusunda ne olacağını ayrıntılı yazmıyor ve uygulama mahkemeden mahkemeye farklılık gösterebiliyor; bu dosyada geçici mühlet hemen verilmedi ve araya giren üç haftada iki tedarikçi haciz için harekete geçti. Rapor tamamlanınca süreç yeniden başladı, ama kaybedilen üç hafta firmaya hem nakit hem itibar olarak pahalıya patladı.
Bu aşamadaki sorunun nispeten hafif tarafı, esasa ilişkin bir değerlendirme yapılmamış olması; eksikler giderildiğinde yeniden başvuru gündeme gelebilir. Ağır tarafı ise koruma olmadan geçen her günün maliyeti.
2. Geçici Mühlet Sonunda Kesin Mühlet Verilmezse
Geçici mühlet döneminde geçici komiser, işletmeyi yakından inceler ve mahkemeye rapor verir. Bu dönemin kritik sorusu tektir: Bu konkordato başarıya ulaşabilir mi? Mahkeme bu ihtimali görürse kesin mühlet verir. Görmezse kesin mühlet talebi reddedilir.
Burada bilinmesi gereken önemli bir ayrıntı var: İİK 287, kesin mühlete ilişkin 291 ve 292. maddelerin geçici mühlet hakkında da kıyasen uygulanacağını belirtir. Yani iflasa tabi bir şirket için geçici mühlet aşamasında bile iflas ihtimali tamamen masadan kalkmış değildir.
Alacaklıların da bu aşamada bir sözü var. Geçici mühlet kararı ilan edilir ve alacaklılar ilandan itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz edebilir (İİK 288). Bu itirazlar, komiser raporuyla birlikte mahkemenin değerlendirmesini etkiler.
Sahada gördüğümüz en yaygın neden, geçici komiserin rakamlarla ön proje arasında açıklanamayan farklar bulması. Satış varsayımı geçmiş yıllarla tutmuyorsa, stok değerleri sayımla örtüşmüyorsa ya da mühlet döneminde yeni zarar birikiyorsa, rapor olumsuz gelebiliyor.
3. Kesin Mühlet İçinde Mühletin Kaldırılması (İİK 292)
Kesin mühlet alındıktan sonra da süreç garanti değil. İİK 292’ye göre aşağıdaki hallerde mahkeme, komiserin yazılı raporu üzerine kesin mühleti kaldırıp konkordato talebini reddeder ve borçlu iflasa tabiyse resen iflasına karar verir:
Borçlunun malvarlığının korunması için iflasın açılmasının gerekli olması,
Konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması,
Borçlunun İİK 297’ye aykırı davranması (örneğin izinsiz rehin vermesi veya önemli varlık devretmesi), komiserin talimatlarına uymaması ya da alacaklıları zarara uğratmak amacıyla hareket etmesi,
Borca batık olduğu anlaşılan sermaye şirketi veya kooperatifin konkordato talebinden feragat etmesi.
İkinci bendin, yani “başarıya ulaşamayacağının anlaşılması” halinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiası Anayasa Mahkemesi önüne de geldi. Mahkeme 11 Şubat 2025 tarihli kararında (E.2024/27, K.2025/38) kuralı Anayasa’ya aykırı bulmayarak itirazı reddetti. Yani bu bent yürürlükte ve uygulanıyor.
Usul açısından önemli bir güvence de var: Mahkeme bu kararı vermeden önce borçluyu, varsa konkordato talep eden alacaklıyı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet eder. Yargıtay kararlarında, borçlu şirketin yetkili temsilcisinin dinlenmeden iflas kararı verilmesi bozma nedeni sayılmıştır. Bu duruşma, patron için savunma yapmanın ve gerekirse yeni bir finansman ya da ortak sermaye taahhüdü ortaya koymanın önemli bir fırsatıdır.
Bu maddenin bir de “iyi haber” versiyonu var: İİK 291’e göre, amaçlanan iyileşme kesin mühlet bitmeden gerçekleşirse mahkeme mühleti kaldırarak talebi reddedebilir. Buradaki “ret” kelimesi yanıltmasın: Bu karar, işletmenin konkordatoya artık ihtiyaç duymadığı anlamına gelir ve iflas sonucu doğurmaz. Nadir görülür ama mümkündür.
4. Tasdik Aşamasında Ret (İİK 308)
En yorucu ret budur, çünkü genellikle bir yılı aşkın emekten sonra gelir. Mahkeme, İİK 305’te sayılan tasdik şartlarının oluşmadığı kanaatine varırsa konkordato talebini reddeder ve ret kararı ilan edilir (İİK 308). Tipik nedenler şunlar:
Projenin alacaklılar toplantısında gereken çoğunluğa ulaşamaması,
Teklif edilen tutarın, iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutardan fazla olmaması,
Teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı görülmemesi,
İİK 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların (örneğin işçi alacakları) tam ödenmesinin ve mühlette komiser izniyle doğan borçların ifasının yeterli teminata bağlanmamış olması,
Yargılama giderleri ve harcın tasdikten önce depo edilmemiş olması.
Peki tasdik reddedilen şirket iflas eder mi? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 6 Aralık 2023 tarihli kararı (E.2023/6-603, K.2023/1216) bu konuda yol gösterici: Tasdik edilmeyen konkordato kendiliğinden iflasa yol açmaz. İflas kararı için borçlunun iflasa tabi olması ve ayrıca doğrudan iflas sebeplerinden birinin bulunması gerekir. Sermaye şirketleri ve kooperatifler için borca batıklık (İİK 179) bu sebeplerin en sık karşılaşılanıdır. Kararda ayrıca iflastan önce şirket yetkilisinin dinlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu ayrım pratikte çok önemli. Borca batık olmayan, ama alacaklı çoğunluğunu ikna edemeyen bir şirket için tasdik reddi, kural olarak iflasla değil, korumasız bir dönemle sonuçlanır. Yine de ödemelerin tatili gibi kanunda sayılan diğer doğrudan iflas sebepleri varsa iflas gündeme gelebilir (İİK 177). Borca batık bir şirket için ise risk çok daha yüksektir.
Ret Kararından Sonra Ne Değişir?
Hangi aşamada gelirse gelsin, ret kararının işletmeye etkileri benzer. İlk haftalarda sizi bekleyenleri şöyle sıralayabiliriz:
Takip yasağı kalkar. Mühlet boyunca duran icra takipleri yeniden işlemeye başlar, yeni takipler açılabilir. Mühlet süresince işlemeyen, takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler de yeniden işlemeye başlar (İİK 294).
Proje kimseyi bağlamaz. Tasdik edilmemiş bir projedeki indirim ve vadeler hiçbir alacaklıyı bağlamaz; borçlar başvurudan önceki haliyle (işlemiş fer’ileri dahil) gündeme gelir.
Rehinli alacaklılar hızlanır. Mühlette muhafaza ve satış yapamayan rehinli alacaklılar, rehnin paraya çevrilmesi sürecini ilerletmek isteyecektir.
Kefiller öne çıkar. Mühlet zaten kefilleri korumaz; ama şirkete karşı takip yolu yeniden açıldığında bankalar şirket ve kefiller üzerinde birlikte baskı kurmaya başlar.
Piyasa haberi alır. Ret kararı ilan edildiği için tedarikçiler ve müşteriler genellikle durumu kısa sürede öğrenir. Vadeli mal akışı daralabilir.
İzmir’de zeytinyağı ve kuru gıda ticareti yapan bir firmada, tasdik reddinin ardından ilk on gün içinde dört bankanın kefil ortaklara ihtarname gönderdiğini gördük. Firmanın ret ihtimalini önceden konuşmuş olması, bu on günü panikle değil, hazır bir eylem planıyla geçirmesini sağladı.
İtiraz Yolu: İstinaf ve Süreler
Ret kararı son söz olmak zorunda değil. Kanun yolları ve süreler şöyle:
Karar | Kanun yolu | Süre |
|---|---|---|
Konkordato talebinin iflassız reddi | İstinaf (bölge adliye mahkemesi kararı kesindir) | Tebliğden itibaren iki hafta (İİK 293) |
Retle birlikte verilen iflas kararı | İstinaf, ardından temyiz | İflas kararlarına ilişkin İİK 164’e göre iki hafta |
Tasdik veya tasdikin reddi | İstinaf, ardından temyiz | Borçlu için tebliğden itibaren iki hafta (İİK 308/a) |
Bu iki haftalık süreler, 7499 sayılı Kanunla daha önceki on günlük sürelerin yerine getirildi ve 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanıyor. Bir de şunu bilmek gerekir: Konkordato ve iflas işleri adli tatilde de görülür; yani yaz aylarında süreler sizi beklemez.
İflas kararına karşı istinafa gitmek, iflasın ilanına ve masanın oluşturulmasına engel değildir; yalnızca ikinci alacaklılar toplantısı kararın kesinleşmesini bekler (İİK 164). Bu yüzden itiraz kararı, hukuki gerekçeler kadar işletmenin bu dönemi nasıl geçireceğine dair gerçekçi bir planla birlikte verilmelidir.
Ret Sonrasında Hâlâ Açık Olan Kapılar
Patronların en çok sorduğu sorulardan biri de “Yeniden başvurabilir miyiz?” sorusu. Ret kararının ardından aynı borç tablosu ve aynı teklifle tekrar başvurmak, mahkemelerin dikkatle baktığı bir durum. Kamuoyunda tartışılan Cebrî İcra Kanunu taslağında, ret sonrası tekrar başvuruyu ödeme kaynaklarında önemli bir değişiklik şartına bağlayan ve başvurudan kısa süre önce merkez değiştirmeyi sınırlayan öneriler yer aldı. Bu önerilerin yasalaşıp yasalaşmadığını başvuru tarihinde mutlaka kontrol edin. Her halükârda, yeni bir başvurunun anlamlı olması için ortada gerçekten yeni bir şey olmalıdır: taze sermaye, yeni bir ortak, varlık satışı ya da kökten değişmiş bir iş planı.
Konkordato dışında değerlendirilebilecek diğer yollar şunlar:
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma (İİK 309/m vd.): Sermaye şirketleri ve kooperatifler için, alacaklılarla müzakere edilen bir yeniden yapılandırma projesinin mahkeme onayına sunulduğu ayrı bir yol.
Finansal yeniden yapılandırma: Banka borçları ağırlıklı firmalar için, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun geçici 32. maddesine dayanan çerçeve anlaşmalar. Bu uygulamanın süresi Cumhurbaşkanı Kararıyla 28 Aralık 2025’ten itibaren iki yıl uzatıldı. Uygunluk şartlarını bankanızla ayrıca konuşmak gerekir.
İkili protokoller ve varlık satışı: Özellikle borcun büyük kısmı birkaç alacaklıda toplanmışsa, tek tek ödeme protokolleri ve atıl varlıkların satışı hâlâ işe yarayabilir.
Kontrollü tasfiye: Bazen en doğru karar, işletmeyi zorla ayakta tutmaya çalışmak yerine kayıpları sınırlayan düzenli bir çıkış planı yapmaktır.
Bu seçenekleri yan yana koyarak düşünmek için konkordato, iflas ve borç yapılandırmayı karşılaştırdığımız yazı iyi bir başlangıç olur. Kriz döneminin yönetim tarafı için de KOBİ’lerde profesyonel kriz yönetimi yazımız fikir verebilir.
Ret Riskini Baştan Azaltmak İçin Altı Kontrol
Retlerin büyük bölümü, başvurudan aylar önce verilen kararlarda başlıyor. Dosya hazırlarken şu altı noktayı kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz:
Bütün İİK 286 belgeleri, bağımsız denetim raporu dahil, başvurudan önce hazır mı?
Ön projedeki satış ve kâr varsayımları son üç yılın gerçekleşmeleriyle savunulabiliyor mu?
Teklifiniz, iflas halinde alacaklıya kalacak tutarın üzerinde mi ve bunu rakamla gösterebiliyor musunuz?
İmtiyazlı alacaklar ve mühlet döneminde doğacak borçlar için teminat planınız var mı?
Alacaklı çoğunluğu hesabını kişi ve tutar bazında yaptınız mı?
Şirket borca batık mı? Batıksa, ortakların sermaye desteği gibi bir çözüm masada mı?
Bu soruların her birini konkordato başvurusundan önce sormanız gereken 12 soru yazımızda daha geniş ele aldık. Sık karşılaştığımız hataları ise konkordatoda en çok yapılan 7 hata başlığı altında topladık.
Ret riskini değerlendirmek tek başına hukuki bir iş değil; nakit planı, alacaklı stratejisi ve mühlet dönemi yönetimi birlikte düşünülmeli. İyi bir konkordato danışmanlığı tam olarak bu üç ayağı aynı masada toplamayı hedefler.
Sahada Gördüğümüz
Kayseri’de mobilya üreten, 110 çalışanlı bir aile şirketi bize kesin mühlet talebi reddedildikten iki gün sonra ulaştı. Geçici komiser, ön projede yıllık yüzde 30 ihracat artışı varsayıldığını, oysa son iki yılda ihracatın gerilediğini tespit etmişti. Şirket borca batık değildi; bu yüzden iflas gündeme gelmemişti, ama takipler yeniden başlamıştı.
İlk iş istinaf mı, yeni bir yol mu sorusunu rakamlarla tarttık. İstinafın dosyayı kurtaracak yeni bir unsur içermediğini gördük. Bunun yerine ortakların kullanılmayan bir depoyu satarak sermaye koymasını, en büyük üç banka ile ayrı ayrı yapılandırma görüşmesini ve on iki tedarikçiyle ödeme protokolünü önerdik. Süreç kolay olmadı; iki tedarikçiyle anlaşma sağlanamadı ve bir makine rehin nedeniyle elden çıktı. Ama firma, ret kararından sekiz ay sonra küçülmüş bir kadroyla üretime devam ediyordu.
Buradan çıkardığımız ders şu: Ret, bir sonuç değil bir veridir. Mahkeme ve komiser, işletmenizin zayıf noktasını size yazılı olarak göstermiş olur. O noktayı düzeltmeden atılan her adım aynı yere döner.
Sık Sorulan Sorular
Konkordato reddedilirse şirket otomatik olarak iflas eder mi?
Hayır. Ret kararı kendiliğinden iflas anlamına gelmez. Kesin mühlet aşamasında İİK 292’deki şartlar, tasdik aşamasında ise borçlunun iflasa tabi olması ve ayrıca doğrudan bir iflas sebebinin (örneğin sermaye şirketlerinde borca batıklık) bulunması gerekir. İflasa tabi olmayan borçlular hakkında ret kararıyla iflas kararı verilmez.
Ret kararına itiraz süresi ne kadar?
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için konkordato talebinin reddine ve tasdik kararlarına karşı istinaf süresi iki haftadır. Süre borçlu açısından genellikle kararın tebliğinden itibaren başlar. Konkordato ve iflas işleri adli tatilde de görüldüğü için bu dönemde süre uzamaz.
Ret kararından sonra icra takipleri hemen başlar mı?
Mühletin koruması sona erdiği için alacaklılar takiplere devam edebilir ve yeni takip başlatabilir. Pratikte alacaklıların hızı farklı olur; bankalar ve rehinli alacaklılar genellikle ilk harekete geçenlerdir. Bu yüzden ret ihtimali olan dosyalarda nakit ve teminat planını önceden hazırlamak önemlidir.
Reddedilen konkordato için yeniden başvuru yapılabilir mi?
Aynı borç tablosu ve aynı teklifle yapılan tekrar başvurular mahkemelerin dikkatle incelediği bir konu ve bu alanda yasal düzenleme tartışmaları sürüyor. Yeni bir başvurunun anlamlı olması için ödeme gücünüzde gerçek bir değişiklik olması gerekir. Başvuru öncesinde güncel mevzuatı bir avukatla mutlaka kontrol edin.
Konkordato reddedilirse kefil olduğum krediler ne olur?
Konkordato süreci kefilin sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz; mühlet yalnızca borçlu şirketi korur, kefilleri değil. Ret halinde bankalar hem şirkete hem kefillere karşı takip yollarını birlikte kullanabilir. Şahsi kefaletlerinizi ret ihtimalini de hesaba katarak önceden bir avukatla değerlendirmeniz önemlidir.
Ret ihtimali, konkordatoyu düşünen her işletmenin baştan konuşması gereken bir senaryo. Önceden konuşulmuş bir ret, panikle karşılanan bir retten çok daha az hasar bırakır. Durumunuzu değerlendirmek isterseniz ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için uzman değerlendirmesi gerekir.
Yorumlar